Đời sống tăng đoàn ở Nalanda (Ấn Độ) vào thế kỉ 7: nghi thức tắm (gội) Phật - pháp sư Nghĩa Tịnh
Lượt xem: 1
Xá lợi 舍利 là một cách kí âm tiếng Phạn Śarīra शरीरम्, các cách kí âm khác là Thiết lợi la 設利羅, Thất lợi la 室利羅 có 3 âm tiết cận âm tiếng Phạn nhất; hay Thật lợi 實利 - nhưng dạng 2 âm tiết (bỏ âm -la/-ra cuối) xá lợi là phổ thông nhất. Các âm HV thiết, thất và thật HV đều có phụ âm đầu lưỡi/vô thanh/xát so với phụ âm đầu s- của tiếng Phạn Śarīra; còn âm lợi có một dạng âm cổ phục nguyên là *rits đọc gần như rị (> lị - lợi): do đó xá *lị - xá lợi là dạng kí âm rút gọn gần với âm tiếng Phạn Śarīra và trở nên quen thuộc nhất khi bỏ âm tiết cuối -ra. Một số trường hợp tương tự là A La hán thường giản lược thành La hán, Cà sa dã rút gọn thành Cà sa, Sa môn na rút gọn thành Sa môn, Bồ đề tát đóa rút gọn thành Bồ tát ...v.v... Các cách dịch nghĩa của tiếng Phạn Śarīra là tử thi 死屍, thi thể 屍體, di cốt 遺骨, di hài 遺骸xác chết, thân, thể, thân cốt 身骨, di thân 遺身 hay Xá lợi tử 舍利子, Phật cốt 佛骨 ...v.v... Cụm danh từ xá lợi xuất hiện 2 lần trong NHKQNPT, 1 lần trong chương 31 này và 1 lần trong chương 40 Cổ đức bất vi 古德不為 (các điều sa môn cao tuổi và đạo đức không làm). Trong chương 31, pháp sư Nghĩa Tịnh cho biết là có hai loại xá lợi hay di vật: thứ nhất là xương cốt của đức Phật Thích Ca, thứ hai là bài kệ Duyên Khởi - điều này cũng được nhắc lại trong Dục Phật Công Đức Kinh 浴佛功德經 của Nghĩa Tịnh (sđd). Hai loại này còn gọi là a) thân thể xá lợi, sinh thân xá lợi, thân cốt xá lợi 身體舍利, 生身舍利, 身骨舍利 và b) pháp thân xá lợi 法身舍利. Kinh Phật - td. Kinh Trung Bộ, Kinh Tương Ưng Bộ, Kinh Tạp A Hàm, Kinh Trường Thọ Diệt Tội - thường nhắc nhở rằng "Ai thấy Duyên khởi là thấy Pháp, ai thấy Pháp là thấy Phật (hoặc Như Lai)".
Bình luận