Trang chủ Cuộc sống Những Tâm Hồn Đẹp Mãi Ngàn Năm

Những Tâm Hồn Đẹp Mãi Ngàn Năm

Đã đọc: 8585           Cỡ chữ: Decrease font Enlarge font
image

Ánh sáng của mặt trời chiếu rạng ban ngày ,bóng tối mờ ảo của mặt trăng mát dịu ban đêm …và cứ thế dòng thời gian nối tiếp qua mau .Một ngày , một tháng ,một năm rồi mười năm , trăm năm ,ngàn năm ….Mặt trời ,mặt trăng mãi mãi là người bạn ,người tình của con người ; hết thế hệ này đến thế hệ khác , nối tiếp đi qua.

       Trong xã hội con người , hàng ngàn , hàng triệu , hàng tỷ người lần lượt sinh ra , lần lượt lớn lên , nối tiếp nhau hiện hữu…rồi lần lượt chết đi .

        Từ cõi vắng lặng con người đến , nếm trải cuộc sống với muôn vàn hệ lụy , con người có vô vàn những vui buồn …nhưng rốt cùng con người cũng trở về với vắng lặng , với thinh không và cát bụi !

        Trước dòng sông sinh tử ,trong vô lượng những kiếp sống , con người đến và đi , có rất nhiều những con người quên mình mà  đến , quên mình mà đi ; sống mà cũng không nhận ra được mình sống cho ai , sống để làm gì !

        Rồi qua một thoáng sống ,bất chợt ra đi trong nấc nghẹn , tức tưởi , buồn khổ , sầu thương ! Nhưng cũng có không ít những con người , cũng được sinh ra đời như mọi người , nhưng tự họ biết dừng lại và dành nhiều thời gian để tìm lại chính mình – đó chính là những vị Thiền Sư. Trong lúc sinh thời , các Thiền sư  đã nhận ra sự vô thường , hư huyễn của đời người ,của cuộc sống và chính họ - các Thiền sư đã tìm ra chân lý của cuộc sống .

        Trước khi từ biệt cuộc đời , trút bỏ xác thân cát bụi , trả về cát bụi

         ( tứ đại trả về tứ đại , thổ hoàn thổ ) , họ đã lưu lại cho đời những kinh nghiệm sống được cô đọng lại bằng những câu thơ, những bài kệ rất ngắn , súc tích và vô cùng thâm thúy… Họ ra đi trong nhẹ nhàng , tĩnh lặng , không sợ hãi , không đau đớn và đặc biệt nhất là không hề quyến luyến , tiếc nuối cuộc sống

         Dòng thời gian nối tiếp lăn xoay , con người nối tiếp con người , đến rồi đi …và những câu thơ , những bài kệ của các Thiền Sư đã trở thành bất tử trước dòng thời gian .

          Năm Canh Dần 2010 là năm Nhà nước Việt Nam ta tổ chức Lễ kỷ niệm  1.000 năm Thăng Long – Hà Nội với rất nhiều sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước và trong đó có cả Phật Giáo .

          Qua bài này người viết thành kính dâng lên chư vị Thiền Sư của hai thời đại Lý – Trần bằng cả tấm lòng vô vàn tri ân – những câu thơ , những bài kệ tỏa ngát hương Thiền thâm diệu trong suốt hàng ngàn năm qua còn vang vọng , bát ngát hương thơm khi mỗi độ Xuân về .

 

     II  MỐI TƯƠNG QUAN CỦA CON NGƯỜI VÀ MÙA XUÂN

 

  1. Sự thịnh suy của con người và hạt sương mong manh

 

    Trước nhất là Thiền sư Vạn –Hạnh ( ?- 1018 ) người có công lớn trong việc tư vấn cho vua Lý – công –uẩn dời  kinh đô từ Hoa Lư về Thăng Long tức Hà Nội ngày nay . Trước khi viên tịch Ngài phú chúc các đệ tử bằng bài kệ

 “ Thị đệ tử “

                         “ Thân như điện ảnh hữu hoàn vô

                            Vạn mộc xuân vinh, thu hựu khô

                            Nhậm vận thịnh suy vô bố úy

                            Thịnh suy như lộ thảo đầu phô “

                           ( Thân như ánh chớp hoàng hôn

                             Ngàn cây Xuân thắm,Thu buồn mênh mông

                             Sự đời suy thịnh có không

                             Thịnh suy như hạt sương Đông vô thường )

       Đương thời , Thiền sư Vạn Hạnh được vua Lý Thái Tổ tôn làm Quốc Sư. Lịch sử đã cho chúng ta biết Thiền sư đã hết lòng vì nước vì dân ,giúp vua ổn định , xây dựng và phát triển đất nước . Điểm đặc sắc của Thiền sư là dù tận tụy giúp vua , nhưng không hề chấp trước quyền lực hay bị lợi danh chi phối . Ngài phụng sự trong sự tỉnh thức của tự thân và Ngài cũng cảm nhận được quy luật vận hành muôn đời của con người trước dòng thời gian :

                            Thân như ánh chớp hoàng hôn

                            Ngàn cây Xuân thắm ,Thu buồn mênh mông .

         Sở dĩ cuộc sống của con người còn nhiều vui ,buồn , khổ lụy , vì con người chưa nhận ra được thân phận “ tạm có “ của mình , cho nên cứ chấp thủ được –mất , có- không . Và cũng chính Ngài đã vạch ra, đã chỉ cho chúng ta một sự thật tất yếu:

                             Sự đời suy thịnh có không

                             Thịnh suy như hạt sương Đông vô thường .

         Mỗi buổi sáng thức dậy , chỉ cần nhìn hạt sương mai còn đọng trên cành  dưới ánh nắng  mặt trời , chúng ta sẽ cảm nhận ra ngay thân phận của con người như hạt sương mong manh dưới ánh bình minh , dù có óng ánh ,long lanh như thế nào , rồi cũng sẽ tan mau . Đấy chính là chân lý mà con người nên đối diện , không tránh né , không bi quan , không sợ hãi …

                              Mà trực diện để cảm nhận và giác ngộ .

                            

    

 2. Thân Phận con người đối diện hiện hữu

 

  Thiền sư Trần Nhân Tông ( 1258 -1308 ), một nhà vua rời bỏ ngai vàng xuất gia làm Tăng , sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử , đã cảm nhận về thân phận con người trước cuộc sống vô cùng sinh động , thực tiễn qua bài kệ “ phú chúc “

                           “ Thế số nhất tức mặc

                              Thời tình lưỡng hải ngân

                               Ma cung bổn quản thậm

                               Phật quốc bất thắng xuân “

                              ( kiếp ngươi hơi thở vào ra

                              Tình đời hai mặt – đậm đà ,nhạt phai

                               Mặc tình ma quỷ khứ lai

                               Phật quốc thanh thoát , xuân đài ngát hương).

   Là một nhà vua đi tu đắc đạo Thiền sư không hề có một chút e dè , mà đã chỉ thẳng cho chúng ta:

                               Kiếp người hơi thở vào ra

                              Tình đời hai mặt – đậm đà ,nhạt phai .

    Thực tế ,kiếp sống của một con người vô cùng mong manh , chỉ bằng một hơi thở vào ra thôi là đã hết một đời người . Và tình đời , tình người cũng thế luôn có mặt tốt và xấu , đầy và khuyết , sáng và tối , vui thì cũng thật là vui ,mà buồn thì cũng thật là buồn ! Bởi tình đời hai mặt – đậm đà thì cũng thật đậm đà, đến khi nhạt nhẽo thì cũng vô cùng nhạt nhẽo . Và Ngài cũng đã  vạch ra cho chúng ta một cảm nhận , một định hướng để tự mình không phân vân , không lưỡng lự…mà phải biết quyết định và biết vượt qua chính mình:

                          Phật quốc thanh thoát , xuân đài ngát hương .

    Trong cuộc sống thường nhật , con người thường hay bị những phiền não , những vui buồn chi phối , đó chỉ là sự lai vãng nhất thời của ma quỷ . Khi đối diện thực tế , chúng ta phải biết tự giữ gìn chính mình , đó chính là tâm Bồ Đề , tâm kiên định mà cũng là mùa Xuân bất diệt của tự thân , của con người . Thông thường ,khi đối diện trước trần cảnh … Con người hay băn khoăn , lo lắng . Điều này Thiền sư Trần Nhân Tông chia sẻ :

                         “ Thị phi niệm trục triêu hoa lạc

                            Danh lợi tâm tùy dạ vũ hàn

                            Hoa tận vũ tình sơn tịch tịnh

                            Nhất thanh đề điểu hựu xuân tàn”.

 

 

 

                             ( Thị phi hoa rụng bình minh

                              Lợi danh phẳng lặng , mưa đêm lạnh lùng

                              Non thiêng hoa héo ,mưa buồn

                              Chim kêu một tiếng , sầu vương xuân tàn ).

       Ngày nào con người nhận ra được thực tướng của trần cảnh , dù sắc tướng hay âm thanh… của những thị phi , lợi danh , hoa héo , mưa buồn hay tiếng chim kêu v.v … thì nhất định cuộc sống và tâm của con người không còn bị ngoại duyên chi phối .

       Thiền sư Huyền Quang ( 1230 – 1291) – Tam tổ thiền phái Trúc Lâm ,một Thiền sư mà cũng là một thi nhân tài hoa ,đã bày tỏ cảm xúc trong bài “ Xuân nhật tức sự “ ( Tức cảnh ngày xuân ) :

                              “ Nhị bát giai nhân thích tú tri

                                 Tứ kinh hoa hạ chuyển hoàng ly

                                 Khả liên vô hạn thương xuân ý

                                 Tận tại đình châm bất ngữ thì “.

                                 ( Mỹ nhân mười sáu thêu hoa

                                 Líu lo oanh hót trên tòa gấm thơm

                                 Thương thay vô hạn xuân nồng

                                  Dừng kim e thẹn , lòng trong không lời ).

       Vốn là một thi nhân rất nghệ sĩ nên rất cảm thương đời , nhất là những mâu thuẫn , những hệ lụy của con người . Tâm linh và cảm xúc , tinh thần và vật chất , chơn tánh và tự ngã , Hiền thánh và phàm phu , thanh tịnh và vọng tưởng …giữa tham chấp , mê luyến và thiểu dục tri túc … luôn hiện hữu ,giằng xé trong nhau . Thường khi con người phải rất nhẫn nại , tinh tấn và tự thắng , mới có thể vượt qua chính mình ,tự nhiếp phục ,an tịnh thân , khẩu ý nơi mình :

                    Dừng kim e thẹn , lòng trong không lời

        Đồng cảm với những thân phận bi thương của con người , Thiền sư

    Giác –Hải ( thế kỷ XI – XII ) thời lý cũng đã hiển bày :

                       Xuân lai hoa điệp thiện tri thì

                       Hoa điệp ưng tu cộng ứng kỳ

                       Hoa điêp bổn lai giai thị huyễn

                       Mạc tu hoa điệp hướng tâm tri .

                      ( Mùa Xuân hoa bướm gặp nhau

                       Bướm hoa trong hội dạt dào tình Xuân

                       Xưa nay hoa bướm phù vân

                        Tâm Thiền tịch mặc – hư trần sá chi ) .

          Nhận thức và phân định cho được sự tương quan của trần- thức – căn

       Mùa Xuân , hoa bướm , tình Xuân và chủ thể tự thân thì nhất định ta sẽ giữ được sự an tịnh của tâm hồn trước mọi thử thách của trần duyên .

  III -      HƯƠNG THIỀN …THƠM NGÁT HƯƠNG XUÂN   

 

1        . Thiền và sự tỉnh thức trước mùa Xuân

Đức Phật đã từng khẳng định : “ Như Lai là Phật đã thành , chúng sanh là Phật sẽ thành “ . Tất cả chúng ta đều biết chắc chắn như vậy . Nhưng chúng ta cũng biết chắc rằng , tất cả chúng ta cũng không thể nào thành phật một lúc được . Do đó , trong thực tế , trước sau , mau chậm …

Là do công năng tu tập và chứng ngộ của từng mỗi người .

Thiền Sư Trần –Nhân – Tông đã chứng minh cho ta thấy rõ tính tuần tự qua thân chứng của Ngài :

                     “ Niên thiếu hà tằng  liễu sắc không

                        Nhất Xuân tâm sự bách hoa trung

                        Như kim khám phá đông hoàng diện

                        Thiền bản bồ đoàn khán trụy hồng “.

                       ( Tuổi trẻ chưa hiểu sắc không

                         Xuân về hoa nở rộn lòng mừng vui

                         Chúa Xuân nay tỏ ngộ rồi

                         Giường Thiền tĩnh tọa  quán soi Xuân hồng ).

Trong chúng ta, khi còn trẻ tuổi làm sao có thể liễu ngộ được lẽ  sắc không trong đời , cho nên mỗi độ xuân về tuổi thanh niên chẳng những rộn ràng mong đợi mà còn vô cùng sung sướng , hứng thú trước cảnh xuân và tình xuân . Nhưng đến khi thời thiếu niên , thanh niên , trung niên đi qua rồi thì rõ ràng niềm vui … từ từ chùng lại thì niềm vui Mùa xuân chỉ còn là trách nhiệm , là bổn phận với gia đình , xã hội mà thôi .

Tự thân như bình lặng , không còn xao xuyến trước nắng ấm hương xuân

Đúng như Thiền Sư đã diễn đạt :

                          Chúa Xuân nay tỏ ngộ rồi

                          Giường Thiền tĩnh tọa quán soi xuân hông.

Đối với Thiền sư , với những người con Phật xuất gia , tại gia …

Chẳng những không còn bị chi phối bởi cảnh sắc mùa xuân , mà chúng còn chủ động quán chiếu soi sáng những huyễn cảnh , hư ảo nhất thời của thời gian phù mộng .

2        Linh thức chiếu diệu hay sự hội nhập tâm cảnh

Sống là  tiến hóa , khi con người vượt thoát sự mê chấp thì  chính là lúc con người trưởng thành , hội nhập tâm cảnh , biết sống tỉnh giác trước mọi không gian , thời gian bằng linh thức chiếu diệu của chính mình .

Tuệ Trung Thượng Sĩ , một đại sư cư sĩ , bậc thầy của các Thiền sư thời Trần , đã xác chứng điều này :

 

                              Tâm tức Phật , Phật tức tâm

                              Diệu chi linh minh đạt cổ câm

                              Xuân lai tự thị Xuân hoa tiếu

                              Thu đáo vô phi thu thủy thâm .

                             ( Tâm tức Phật , Phật tức tâm

                               Linh thức chiếu diệu thâm trầm cổ kim 

                               Xuân về hoa nở nụ duyên

                              Thu về - há chẳng  nước thiêng trong lành .)

Tổ Huệ Năng , Tổ sư thứ sáu của Thiền Tông Trung Hoa , đã khai phóng : “ Khi mê thầy độ , ngộ rồi con tự độ “ Khi con người học Phật , biết nhận ra “ Đạo tại kỳ trung “  rồi thì : Nào ngờ tâm vốn tự thanh tịnh và : Nào ngờ tâm ta vốn sinh muôn Pháp .

3. Thời gian vô thường và mùa Xuân miên viễn

Thiền sư Mãn –Giác ( 1052 – 1096 ) đời Lý , thuộc thế hệ thứ 10 của dòng thiền Vô – Ngôn –Thông . Ngài trụ thế 44 năm , trước khi viên tịch Ngài lưu lại cho đệ tử bài kệ “ cáo tật thị chúng “ ( có bệnh dặn dò mọi người ).

                                     Xuân khứ bách hoa lạc

                                    Xuân đáo bách hoa khai

                                      Sự trục nhãn tiền quá

                                    Lão Tùng đầu thượng lai

                                   ( Xuân đi hoa rụng ngậm ngùi

                                     Xuân về hoa nở niềm vui ngập tràn

                                     Dòng đời thắm thoát mơ màng

                                    Trên đầu tóc bạc ngỡ ngàng trăm năm

                                     Đừng tưởng Xuân hết hoa tàn

                                     Đêm qua – một đóa Mai vàng trước sân ! )

Và bài thơ này được giới văn học chọn là một trong 50 bài thơ hay nhất của  1.000 năm thi ca Việt Nam . Điều này quả thật vô cùng chuẩn xác .Vì mỗi năm mùa Xuân về , chúng ta đọc lại bài thơ này , lúc nào cũng vẫn cảm nhận như mới đọc , không hề cũ , chán  hay lỗi ý , lỗi thời . Ngược lại lời thơ , ý thơ luôn sinh động , tươi thắm  ,thơm ngát hương xuân hòa quyện lòng người . Chẳng những vậy , bài thơ còn là một tuyên ngôn về tính “ nhân bản  và nhân văn “ , đánh thức lòng người tỉnh thức trước dòng thời gian vô thường :

                           Dòng  đời thấm thoát mơ màng

                         Trên đầu tóc bạc ngỡ ngàng trăm năm .

Lời thơ giúp con người luôn thăng bằng  trước mọi  chuyển dịch của dòng thời gian và sự vô thường của cảnh sắc thiên nhiên :

         

                              Đừng tưởng Xuân hết hoa tàn

                            Đêm qua – một đóa Mai vàng trước sân !

4.Mùa Xuân  thơm ngát hương Thiền

Thiền sử  có ghi lại câu chuyện nhân ngày Xuân Tết Nguyên Đán vua Lý Thánh Tông  cùng tùy tùng tìm vào núi thăm Thiền sư Thiền – Lão .đến nơi , vua bạch hỏi Thiền sư :

-         Hòa Thượng trụ núi này được bao lâu rồi ?

-         Thiền sư đáp :

            Đản tri kim nhật nguyệt

            Thùy thức cựu xuân thu .

     ( Sống ngày nay biết ngày nay

        Còn Xuân Thu trước ai hay làm gì ) .

        Nhà vua vừa ngạc nhiên , vừa sững sốt , tất nhiên là rất thích thú . Bởi chính Đức Phật chẳng đã từng dạy :

 “ Không nuối tiếc quá khứ / Không mơ ước tương lai / hãy sống với thực tại

-         Thưa Hòa Thượng , như vậy hàng ngày Hòa thượng làm việc gì ?

-         Thiền sư đáp :

                        Thúy Trúc hoàng hoa phi ngoại cảnh

                         Bạch vân minh nguyệt lộ toàn chân

                        ( Cảnh xuân trúc biếc hoa vàng

                            Trăng trong mây trắng vô vàn sắc hương ) .

           Ôi !  Lời thơ nhẹ nhàng , thanh thoát đến kỳ lạ ! với chỉ hai câu thơ mà Thiền sư như  truyền dạt cả sức mạnh tâm linh , đánh thức khai thị làm cho lòng người đối diện đương thời và tất cả những người hữu duyên trong mọi thời đại , mọi thế hệ … đều như được thọ nhận , được tắm mát tâm hồn như tự mình vừa được gặp Thiền sư trong giấc mọng đêm Xuân .                                 

 

                                                                    Phù vân am

                                                          Xuân Canh Dần – 2010

                                                                                                                               

( A-di –đà – Phật  con có nhân duyên được tặng cuốn : Hương Thiền thơm ngát hương xuân do Hòa Thượng viết , đọc đi đọc lại nhiều lần :

Nhận thấy giá trị của những điều Ngài nói , nên con xin được cung kính xin Hòa Thượng,  chia sẻ cùng Đạo hữu gần xa , mong mọi người được thấm nhuần những điều mà Chư vị Thiền sư Thời Lý – Trần khai thị ,

Như một đóa hoa lòng dâng kính lên quí Ngài với cả tấm lòng tri ân vô hạn nhân Lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội )

 An –Khê : 24 -07 - 2010                              Phật Tử : Ngọc – Chơn                       

                  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Đăng ký lấy RSS cho bình luận Bình luận (0 đã gửi)

tổng số: | đang hiển thị:

Gửi bình luận của bạn

  • Bold
  • Italic
  • Underline
  • Quote

Xin hãy nhập các ký tự bạn nhìn thấy ở ảnh sau:

Captcha

BÌNH LUẬN BẰNG TÀI KHOẢN FACEBOOK ( đã gửi)

Các bài mới :
Các bài viết khác :

Đánh giá bài viết này

4.00

Tags

Không có tags cho bài viết này

Đăng nhập